Światowy Dzień Walki z Cenzurą w Cyberprzestrzeni – znaczenie, cele, Polska, dobre praktyki
Światowy Dzień Walki z Cenzurą w Cyberprzestrzeni obchodzony jest co roku 12 marca. Został ustanowiony w 2008 r. przez Reporterów bez Granic oraz Amnesty International, aby zwrócić uwagę na ograniczenia wolności słowa w internecie i promować ochronę praw człowieka w przestrzeni cyfrowej.
Święto ma na celu:
- Podnoszenie świadomości o cenzurze internetowej i jej wpływie na prawa człowieka.
- Promowanie wolności słowa i dostępu do informacji, zwłaszcza w państwach autorytarnych.
- Wspieranie niezależnych mediów i blogerów, którzy często są narażeni na represje.
- Mobilizowanie społeczności międzynarodowej do działań na rzecz wolnego internetu.
Edukację w zakresie metod obchodzenia cenzury oraz bezpiecznego korzystania z sieci.
W tym dniu organizacje na całym świecie prowadzą akcje społeczne, publikują raporty, organizują debaty i przyznają nagrody dla osób szczególnie zasłużonych w walce o wolność w Internecie.
Polska generalnie plasuje się w grupie państw o stosunkowo wysokim poziomie wolności cyfrowej — choć nie brakuje zagrożeń związanych m.in. z dezinformacją, cyberatakami i środkami nadzoru.
Wolność mediów i wolność słowa – ważny kontekst
- Według Reporterów bez Granic, Polska w 2025 r. zajęła 31. miejsce w światowym rankingu wolności prasy, awansując o 16 pozycji.
- Polska pozostaje krajem „wolnym” według Freedom House (ocena 82/100), jednak nadal znajduje się poniżej większości państw UE w kwestii swobód obywatelskich.
Choć nie jest to bezpośrednia ocena cenzury cyberprzestrzeni, oba wskaźniki są uznawane jako ważny barometr poziomu wolności informacyjnej, a tym samym – jakości środowiska cyfrowego.
W polskiej administracji brak jest osobnej kategorii „walki z cenzurą internetu”, jednak istnieją rządowe inicjatywy dotyczące wolności i bezpieczeństwa w sieci (edukacja, profilaktyka, ochrona przed nadużyciami):
1. Ministerstwo Cyfryzacji – działania na rzecz bezpiecznego internetu (kampania „Włącz Szacunek. Wyłącz hejt.”)
Program obejmuje m.in. edukację o prawach cyfrowych, ochronę dostępu do informacji, walkę z nadużyciami i budowanie kompetencji obywatelskich online.
https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/wlacz-szacunek-wylacz-hejt--rok-dzialan-przeciw-cyberprzemocy
2. NASK / Dyżurnet.pl – zgłaszanie nielegalnych treści i nadużyć w sieci
Choć służy głównie ochronie użytkowników, to jednocześnie promuje zasady przejrzystości i odpowiedzialnego zarządzania treściami w internecie.
https://www.gov.pl/web/nask
(odniesione do działań OSE, Dyżurnet.pl i polityk bezpieczeństwa)
3. Ogólnopolska Sieć Edukacyjna (OSE)
Zapewnia bezpieczny, filtrowany internet w szkołach, publikując materiały o świadomym, wolnym i bezpiecznym korzystaniu z sieci.
https://www.gov.pl/web/ose